سلام

چندی پیش یکی از دانشجویان تعدادی سوال را از طریق ایمیل برایم فرستاد بعد از این که پاسخ ایشان را فرستادم به نظرم رسید بد نیست روی وبلاگ برای شما عزیزان نیز ارائه شود . این مطالب را با عنوان تراکم ساختمانی برای شما گذاشته ام .

۱-تراکم ساختمانی سیال چیست؟ ویژگی آ ن و روش تعیین آن ؟

بد نیست ابتدا یک تعریفی از تراکم ساختمانی ارائه شود.

 تراکم ساختمانی عبارتست از نسبت سطح ساختمان در مجموع طبقات به سطح زمین یا نسبت کل مساحت زیربنای مفید مسکونی به کل مساحت قطعه زمین مسکونی برای نمونه اگر ساختمانی که چهار طبقه است مساحت زیربنای آن 400 مترمربع باشد و مساحت زمین نیز 200 مترمربع باشد تراکم ساختمانی آن دویست درصد عنوان می گردد.

درصد 200= 100 × (200 / 400)

 

یکی از مولفه های بحث برانگیزدر مباحث شهرسازی تعیین تراکم ساختمانی است . به دنبال مباحثی که در دهه هشتاد (ه ش) بر ناکارآمدی طرحهای توسعه شهری در محافل علمی و اجرایی در ارتباط با شیوه تعیین تراکم و الزامات تغییر آن شکل گرفت. بحث تعیین تراکم ساختمانی به روشی نشات گرفته از معیارها در مجموعه شهر و تبعیت از روندهای خاص مورد توجه قرار گرفت و برای آن از عنوان تراکم ساختمانی سیال استفاده شد . و در مقابل برای روش موجود که صرفا تراکم تعیین شده برای یک مکان خاص در پهنه های متاثر از منطقه بندی طرح بود ،نیز از عنوان سنتی استفاده شد . متاسفانه در این نامگذاری نیز ظرافت امر نادیده انگاشته شد و از انجائیکه معمولا سنت در مقابل مدرن به کار می رود بدون توجه به ماهیت موضوع و الزامات ناظر بر تهیه و اجرای طرحهای توسعه شهری و مشکلات ناشی از روندهای موجود صرفا با بهره گیری از روشهای سلیقه ای موضوع در دستور کار قرار گرفت . وتاکنون تلاش در ایجاد بستر مطلوب موضوع مورد مناقشه متخصصین شهر سازی قرار گرفته است . در این خصوص مفاهیم، بسته به شرایط ماهیت پذیر می شوند . ودر زمان اجرا قالبهای خود را ارائه می دهند . هرگونه تغيير در وضعيت تراكم ساختماني اثرات محسوس و كوتاه مدت برجامعه و كالبد محيط مسكوني برجاي مي گذارد . عوارض اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي تصميمات تراكم در مقياس محلي، كيفيت زندگي ساكنين را تحت الشعاع قرارمي دهد كه ايمني ساختمانها، دسترسي، اشراف، سايه اندازي، سد معبرها و ... از آن جمله اند. پديده ای تحت عنوان "فروش تراكم " يا "فروش تراكم مازاد ساختماني " که امروزه مباحث شهرسازی را تحت شعاع خود قرار داده است دارای جوانب مختلفی است که از نظر نوع نگاه به آن مثبت و یا منفی انگاشته می شود . دست اندرکاران امور مدیریت شهری آن را مدح و نظریه پردازان تقبیح می نمایند  . شاید نظریه پردازان دغدغه توزیع را دارند  به دیگر سخن ،موضوع اصلی شهرسازی که از توزیع مولفه های انسان ، فعالیت ، فضا ، با ویژگی تعادل در فضا و  وجوه ارتباط در تعامل  سه مولفه زیر بنایی اما با تمایز در فضا  تبیین کننده این نیاز می باشد  رابه فراموشی سپرده می دانند  و اظهار می شود: صرفا قالبهای کمی و عددی جایگزین وجوه کیفی مفاهیم شده اند. بنابر این اقدام به استفاده از شیوه های  موجود و شیوه ای که از آن به عنوان سیال  یاد شده است، تلاشی است منفعلانه به نیازی که ماهیت شهرسازی برای آن بنا شده است .

در پاسخ به پرسش تفاوت روشها باید گفت:

روش تعیین تراکم سیال با بهره گیری از معیارهای توصیه ای به جای تعیین دستوری ، برای مثال با قید ضوابطی چون :

حد اکثر ارتفاع بنا در کنار معبر 10 متری 5/10 متر و در کنار معابر 6تا 8 متری 5/8 متر و برای ارتفاع بیشتر ضرورت عقب نشینی در زاویه 45 درجه . و در مقابل حداکثر ارتفاع بنا دو سوم طول اضلاع در جهت عمق قطعه و در ساختمانهای بلند، حد اقل فاصله دو بلوک ساختمانی ، برابر ارتفاع بلوکها و حد اکثرتا 30 متر.

۲-تراکم ساختمانی سیال در چه جاهایی مورد استفاده قرار گرفته است؟

در طرح چند شهر که اولین آنها مراغه  و بابلسر و به نظرم قزوین  و چند شهر دیگر  جزء آنهااست در عین حال موضوع به مباحث اصلی تحقق پذیری طرحهای توسعه شهری بر می گردد . که با انجام روش تراکم سیال درآمد زایی را برای شهرداری نیز به دنبال دارد.

۳-تراکم ساختمانی سیال از چه سالی در بابلسر در حال انجام است در مورد تراکم ساختمانی سیال در بابلسر کمی توضیح دهید؟

درطرح جدید که در حال اجرا است به نظرم 1389 شروع شده است و همانگونه که اشاره شد: پديده ‘‘فروش تراكم ’’ يا فروش تراكم مازاد ساختماني در این شیوه مي تواند دارای نقاط مثبت و منفی باشد . و،موضوع اصلی شهرسازی که از توزیع مولفه های انسان ، فعالیت ، فضا ، با ویژگی تعادل در فضا و  وجوه ارتباط در تعامل  سه مولفه زیر بنایی اما با تمایز در فضا  تبیین کننده این نیاز قلمداد می شود،به فراموشی سپرده شده و صرفا قالبهای کمی و عددی جایگزین آن  شده اند.

۴-روش تعیین تراکم ساختمانی به روش سنتی چیست؟

 همان طور که اشاره شد روش تعیین تراکم برای یک مکان خاص در پهنه های متاثر از منطقه بندی طرح و با ذکر درصد تراکم  (مثلا 200 درصد) و نظایر آن به شیوه ثابت .

۵-به نظر شما کدام روش بهتر است سیال یا سنتی؟

هر دو روش دارای محاسن و معایبی هستند ، این روشها پایان فعل شهرسازی و یا آغاز آن شناخته نمی شوند، بلکه  بلکه ابزارهایی هستند که به فراخور زمان و مکان می توانند به کار گرفته شوند.

۶-به نظر شما اثرات مثبت و منفی تراکم ساختمانی سیال چیست؟

همانطور که اشاره شد : عوارض اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي تصميمات تراكم در مقياس محلي، كيفيت زندگي ساكنين را تحت الشعاع قرارمي دهد كه ايمنی ساختمانها، دسترسی، اشراف، سايه اندازی، سد معبرها و ساير مزاحمتها از آن جمله اند. پديده ‘‘فروش تراكم ’’ يا فروش تراكم مازاد ساختماني از بعد نظری مي تواند داراي نقاط مثبت و منفي باشد .متاسفانه شیوه تعیین تراکم سیال مقوله فروش تراکم توسط مجریان را سهل و آسان نموده است. و اگر ماهیت کارشناسی و فنی از آن گرفته شود به ابزاری برای کسب درآمد بدل خواهد شد و به تخریب محیط شهری تبدیل خواهد شد . روش تراکم سیال مثل تیغ جراحی است که اگر در اختیار نا اهل بیفتد فاجعه به بار خواهد آورد.

۷-به نظر شما در ارزیابی اثرات تراکم ساختمانی سیال در نظر گرفتن اثرات از چه جنبه ای بهتر است؟

تراكم ساختمانی يك ابزار موثر در علم و هنر  شهرسازی است، و می توان از توان آن برای خلق محيط مطلوب شهری و یا حتی تخریب محیط شهری نام برد و بر همین اساس توجه ویژه به این موضوع به کارآمدی شهرسازی ارتباط داده می شود. لذا ضروريست تمام عوامل موثر بر آن همراه با پيش بينی تبعات حاصل از تصميمات در مقياس شهری و منطقه ای مورد توجه قرارگيرد . در غير این صورت باید منتظر عواقب بحران آفرین آن بود.

 به نظر این جانب معیار پذیری و معیار گزینی در شیوه تراکم سیال امری پسندیده است . به شرط آن که به دست اهل آن انجام گردد ، نه به گونه ای که همه چیز فدای نظرات سلیقه ای و غیر کارشناسی شود.

+ نوشته شده توسط نصرت اله گودرزی در شنبه سی و یکم اردیبهشت 1390 و ساعت 17:34 |